El atmanın önlenmesi ve ecrimisil

Mülkiyete dayanan el atmanın önlenmesi ve haksız alıkoyma tazminatı (ecrimisil) davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yalnız zilyetliğin korunmasına yönelik davalar (taşınır ve taşınmaz) sulh hukuk mahkemesinin görevindedir. Ayrıca taşınmaz zilyedi, tecavüzün önlenmesi için merkez ilçede valiliğe, diğer ilçelerde kaymakamlığa başvurabilir (idari yol).

DAYANAK HMK m.2/1, m.4/1-c; TMK m.683/2, m.982, m.983; 3091 s.K. m.2, m.3/1

Taşınmazın aynına ya da zilyetliğine ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Taşınırda genel yetki kuralı (davalının yerleşim yeri) uygulanır.

DAYANAK HMK m.12/1, m.6

Koşullu

El atmanın önlenmesi 6325 m.18/B'de ayrıca sayılmaz. Uyuşmazlık komşu hakkından (ör. komşuları olumsuz etkileyen taşkın kullanma), kat mülkiyetinden ya da kira ilişkisinden kaynaklanıyorsa dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Somut el atmanın bu kapsama girip girmediği — uygulamaya bakın.

DAYANAK 6325 s.K. m.18/B-1-a, c, ç; TMK m.737/1

• Mülkiyete dayanan el atmanın önlenmesi davası için incelenen maddede süre yok.

  DAYANAK TMK m.683/2

• Zilyetlik davası (gasp ya da saldırı): zilyedin fiili ve failini öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle dava hakkı düşer.

  DAYANAK TMK m.984

• İdari yol (3091 s.K.): tecavüz ya da müdahalenin öğrenildiği tarihten itibaren altmış gün içinde başvurulur; tecavüzün oluşundan itibaren bir yıl geçtikten sonra başvurulamaz. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle menfaati umuma ait taşınmazlarda süre aranmaz.

  DAYANAK 3091 s.K. m.4

• Haksız alıkoyma tazminatında (ecrimisil) zamanaşımı süresi incelenen maddelerde yok — uygulamaya bakın.

  DAYANAK TMK m.995

• Mülkiyete dayanan davayı malik açar; zilyetlik davasını zilyetliği gasp edilen ya da saldırıya uğrayan zilyet açar.

  DAYANAK TMK m.683/2, m.982/1, m.983/1

• 3091 s.K. yolunda başvuru yetkisi taşınmazın zilyedine, zilyet birden fazlaysa içlerinden birine aittir.

  DAYANAK 3091 s.K. m.3/1

• Dava şartı arabuluculuk uygulanıyorsa son tutanağın aslı ya da arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenir.

  DAYANAK 6325 s.K. m.18/A-2

Müdahalenin men'i gibi taşınmazın aynına ilişkin davalarda harç taşınmazın değeri üzerinden alınır; ecrimisil ve tazminat da istenirse bunların tutarı eklenir.

DAYANAK 492 s.K. m.16/1-2; 492 s. Harçlar K. (1) sayılı tarife A/III-1-a

• Yalnız zilyetliğin korunması isteniyorsa dava sulh hukukta açılır ve kısa hak düşürücü süreye bağlıdır; mülkiyete dayanan dava asliye hukukta açılır (HMK m.4/1-c; TMK m.984).

• İyiniyetli olmayan zilyet, haksız alıkoyma yüzünden verdiği zararlar ile elde ettiği ya da elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında tazminat öder; iyiniyetli zilyedin sorumluluğu farklıdır. Davalının iyiniyetli olmadığını gösteren olguları dilekçede açıkça yazın (TMK m.993, m.995).

• Yetki kesindir; dava taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır (HMK m.12/1).

• 3091 s.K. yolu idari bir başvurudur; vali ya da kaymakam tecavüzün önlenmesine karar verip taşınmazı zilyedine teslim eder. Bu kararın dava hakkına etkisi ve karara karşı başvuru yolu — uygulamaya bakın (3091 s.K. m.2).

• Uyuşmazlık dava konusu yapılmışsa ya da mahkemece ihtiyati tedbir verilmişse 3091 s.K. yolu kullanılamaz; idari yolu düşünüyorsanız davadan önce başvurun (3091 s.K. m.14).