7 dk okuma
Kısa cevap
Türk Ticaret Kanunu’na göre bir fatura alan kişi, faturayı aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriği hakkında itirazda bulunmazsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK ). Aynı kural, telefonla, e-postayla ya da sözlü olarak kurulan sözleşmelerin içeriğini doğrulayan yazılar (teyit mektupları) için de geçerlidir (TTK ). Kanun faturaya itiraz için ayrı bir şekil öngörmez; itirazın ispat edilebilir bir yolla, örneğin noter, taahhütlü mektup veya kayıtlı elektronik posta (KEP) ile yapılması güvenli olandır.
Faturanın hukuki anlamı nedir?
Fatura, ticari işletmesi kapsamında bir mal satan, üreten, bir iş gören veya bir menfaat sağlayan tacirin karşı tarafa verdiği, yapılan işi ve bedelini gösteren belgedir. Kanun, karşı tarafa tacirden fatura isteme ve bedel ödenmişse bunun faturada gösterilmesini isteme hakkı tanır (TTK ).
Fatura tek başına bir sözleşme değildir; taraflar arasında daha önce kurulmuş bir ilişkiyi yansıtır. Kanun ise faturanın içeriğine belirli bir sonuç bağlar: süresinde itiraz edilmeyen faturanın içeriği kabul edilmiş sayılır (TTK ). Bu nedenle faturadaki miktar, birim fiyat, vade, iskonto gibi bilgilerin gecikmeden kontrol edilmesi önemlidir.
Sekiz günlük süre nasıl işler?
| Belge | İtiraz süresi | Süre başlangıcı | İtiraz edilmezse | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Fatura | 8 gün | Faturanın alındığı tarih | İçerik kabul edilmiş sayılır | TTK m.21/2 |
| Teyit mektubu | 8 gün | Yazının alındığı tarih | Yazının sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğu kabul edilmiş sayılır | TTK m.21/3 |
Süre, faturanın düzenlendiği değil, alındığı tarihten başlar (TTK ). Elektronik faturada alındığı tarihin nasıl belirleneceği ve kayıtlara nasıl yansıdığı somut olayda ayrıca kontrol edilmelidir.
“Kabul etmiş sayılma” sonucunun kapsamı, somut uyuşmazlıkta değerlendirilir. Kanun bu sonucu faturanın içeriğine bağlar; faturaya konu ilişkinin hiç kurulmadığı ya da faturanın ilgisiz bir kişiye gönderildiği gibi durumlarda tartışma ayrıca yapılır. Bu yüzden süre içinde itiraz etmek, sonradan ispat tartışmasına girmekten her zaman daha güvenlidir.
İtiraz nasıl yapılmalı?
Kanun, faturaya itirazın şeklini ayrıca düzenlemez (TTK ). Ancak tacirler arasında karşı tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemiyle yapılması gerekir (TTK ). İtirazın ileride ispat edilebilmesi için aynı yollardan biriyle yapılması önerilir.
İtirazda bulunurken şu adımlar izlenebilir:
- Alındığı günü kaydedin: Faturanın elinize geçtiği tarihi (zarf, e-posta kaydı, elektronik fatura bildirimi) not edin; sekiz gün bu tarihten işler (TTK ).
- İtiraz noktalarını belirleyin: Miktar, birim fiyat, toplam tutar, vade, mal veya hizmetin hiç teslim edilmediği ya da eksik teslim edildiği gibi noktaları ayrı ayrı yazın.
- İspat edilebilir bir yol seçin: Noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP (TTK ).
- Muhasebe kaydını değerlendirin: İtiraz edilen faturanın defter kayıtlarına nasıl yansıtılacağı mali müşavirle birlikte değerlendirilmelidir; kayıtların itirazla çelişmemesi ispat bakımından önemlidir.
- Belgeleri saklayın: İtiraz yazısı, gönderi belgesi ve karşı tarafın cevabı, olası bir arabuluculuk veya dava sürecinde delil olur.
İtiraz yazısında neler bulunmalı?
Kanun itirazın içeriğini de ayrıca düzenlemez; ancak itirazın amacına ulaşması için yazının açık olması gerekir. “Faturayı kabul etmiyoruz” gibi genel bir cümle yerine, itirazın hangi noktaya yöneldiği somut olarak belirtilmelidir. Pratik bir kontrol listesi:
- faturanın tarihi, numarası ve tutarı,
- faturanın size ulaştığı tarih,
- itiraz edilen kalemler (örneğin “120 adet yerine 100 adet teslim alınmıştır” ya da “anlaşılan birim fiyat farklıdır”),
- dayanağınız olan sipariş formu, teklif, sözleşme, irsaliye veya yazışmalar,
- sizin kabul ettiğiniz doğru tutar varsa o tutar,
- düzeltilmiş fatura veya iade faturası düzenlenmesi talebi.
Faturanın bir kısmına itiraz ediliyorsa, itiraz edilmeyen kısmın kabul edildiği açıkça yazılabilir. Böylece uyuşmazlık yalnız tartışmalı kalemlerle sınırlı kalır ve kabul edilen kısım için ödeme planı yapılabilir.
Kanun, itirazın sekiz gün içinde yapılmasını arar (TTK ). Gönderim tarihinin mi yoksa itirazın karşı tarafa ulaştığı tarihin mi esas alınacağı tartışma konusu olabileceğinden, süre son gününe bırakılmamalı; itiraz mümkün olduğunca erken ve ulaştığı ispat edilebilecek bir yolla yapılmalıdır.
Ticari satışta ayıp ihbarı: daha kısa süreler
Faturaya itiraz ile ayıp ihbarı birbirine karıştırılmamalıdır. Tacirler arasındaki satışlarda malın ayıplı olması hâlinde ayrı ve daha kısa süreler vardır (TTK ):
| Ayıbın türü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Teslim sırasında açıkça belli olan ayıp | 2 gün içinde satıcıya ihbar | TTK m.23/1-c |
| Açıkça belli olmayan ayıp | Teslimden sonra 8 gün içinde incelemek veya incelettirmek ve ayıp ortaya çıkarsa bu süre içinde ihbar | TTK m.23/1-c |
| Diğer (gizli) ayıplar | Türk Borçlar Kanunu m.223/2 uygulanır | TTK m.23/1-c |
Yani faturadaki tutara itiraz etmemiş olmak, malın ayıplı olduğuna ilişkin hakların da kaybedildiği anlamına gelmez; ancak ayıp ihbarının kendi süresi içinde yapılmış olması gerekir.
Fatura ödenmezse: ödeme süresi ve temerrüt
Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinde, borçlu sözleşmede öngörülen tarihte ödeme yapmazsa ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer (TTK ). Sözleşmede ödeme günü belirtilmemişse borçlu, kural olarak faturanın alınmasını izleyen otuz günlük sürenin sonunda temerrüde düşer (TTK ). Sözleşmede kararlaştırılan ödeme süresi de kural olarak altmış günü aşamaz; alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme (KOBİ) ya da tarımsal veya hayvansal üretici olduğu ya da borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde altmış günlük sınır kesindir (TTK ).
Geç ödemelerde uygulanacak oranı sözleşmede belirlenmemişse Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının her yıl ocak ayında ilan ettiği oran uygulanır (TTK ). Bu oran her yıl değiştiği için burada rakam verilmemiştir.
Ödeme süresine ilişkin bu kurallar, faturaya itiraz edilmemiş olmasından bağımsızdır: içeriği kabul edilmiş sayılan bir faturanın bedeli de sözleşmedeki ya da Kanundaki ödeme süresi dolunca istenebilir hâle gelir. Fatura alacağının tahsili için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk aşaması vardır; bu konu ayrı bir yazıda anlatılmıştır.
Sık sorulan sorular
Faturayı alan kişi tacir değilse de sekiz günlük kural geçerli mi?
Kanun metni “fatura alan kişi” ifadesini kullanır (TTK ). Faturayı alan ise, bu kuralın nasıl uygulanacağı ve tüketiciyi koruyan özel hükümlerle ilişkisi somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir. Her durumda, hatalı bir faturaya gecikmeden ve yazılı olarak itiraz etmek en güvenli yoldur.
Faturaya itiraz e-postayla yapılabilir mi?
Kanun faturaya itiraz için ayrı bir şekil öngörmez (TTK ). Ancak tacirler arasında temerrüt, fesih ve dönme ihbarları için noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP öngörülmüştür (TTK ). İspat kolaylığı bakımından itirazın da bu yollardan biriyle yapılması güvenlidir.
Sekiz günü kaçırdım; artık hiçbir şey yapamaz mıyım?
Kanun, süresinde itiraz edilmeyen faturanın içeriğinin kabul edilmiş sayılacağını öngörür (TTK ). Bu sonucun somut olayda nasıl uygulanacağı, faturaya konu ilişkinin varlığı ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
Telefonla verdiğim siparişin teyit yazısındaki fiyat yanlış; ne yapmalıyım?
Teyit mektubunu aldığınız tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezseniz yazının yapılan sözleşmeye uygun olduğunu kabul etmiş sayılırsınız (TTK ).
Faturadaki mal ayıplı çıktı; faturaya itiraz yeterli mi?
Ayıp için ayrı ihbar süreleri vardır: açık ayıpta iki gün, açıkça belli olmayan ayıpta teslimden sonra sekiz gün içinde inceleme ve ihbar (TTK ).
Dayanaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu , , ,
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirme yerine geçmez.
Bu yazıda dayanılan maddeler
TTK · TTK · TTK · TTK
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup hukuki görüş ya da danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut bir uyuşmazlıkta olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.