8 dk okuma
Kısa cevap
Kasten yaralama, bir başkasının vücuduna bilerek ve isteyerek acı vermek ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmaktır; cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir (TCK ). Yaralamanın etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafifse ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır ve mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK ). Suçun eşe, çocuğa, anne-babaya, kardeşe, kendini savunamayacak kişiye karşı ya da silahla işlenmesi gibi hâllerde şikâyet aranmaz ve ceza artırılır (TCK ). Bu cezalar 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanunla artırılmıştır; eski tarihli olaylarda hangi metnin uygulanacağı somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Kasten yaralama suçu nasıl oluşur?
Kanunun tanımı geniştir: kasten başkasının vücuduna acı veren ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi bu suçu işlemiş olur (TCK ). Yani suçun oluşması için kan akması, iz kalması ya da hastaneye gidilmesi şart değildir; tokat atmak, itip düşürmek gibi davranışlar da kapsamdadır. Belirleyici olan failin kastıdır: fail, karşısındakine zarar verdiğini bilerek ve isteyerek hareket etmiş olmalıdır.
Kasıt yoksa, yani zarar dikkatsizlik veya özensizlik sonucu doğmuşsa, olay kasten değil taksirle yaralamadır ve ayrı bir maddede düzenlenir (TCK ). Taksirle yaralamanın temel cezası dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve bu suçun soruşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır (TCK , 5). Kasten yaralamanın ihmali davranışla (örneğin bakmakla yükümlü olunan birinin kasten bakımsız bırakılmasıyla) işlenmesi hâlinde ise ceza üçte ikisine kadar indirilebilir (TCK ).
Basit tıbbi müdahale ölçütü ne demektir?
En çok merak edilen nokta, yaralamanın “basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir” olup olmadığıdır. Bu ölçüt, cezayı ve şikâyet şartını doğrudan değiştirir:
| Hâl | Ceza | Şikâyet | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama | Altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası; kadına karşı işlenirse alt sınır dokuz ay | Şikâyete bağlı | TCK m.86/2 |
| Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralama | Bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis | Kanunda şikâyete bağlanmamış | TCK m.86/1 |
| Nitelikli hâller (eşe, altsoya, silahla vb.) | Ceza yarı oranında, canavarca hisle işlenirse bir kat artırılır | Şikâyet aranmaz | TCK m.86/3 |
Yaralamanın bu ölçüte girip girmediği, olaydan sonra düzenlenen adli rapor ile belirlenir. Bu nedenle olaydan sonra vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak ve rapor aldırmak önemlidir.
Hangi hâllerde ceza artırılır?
Kanun, kasten yaralamanın şu hâllerde işlenmesini nitelikli sayar ve şikâyet aranmaksızın cezayı yarı oranında artırır; canavarca hisle işlenmesinde ise ceza bir kat artırılır (TCK ):
- Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,
- Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı,
- Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
- Kamu görevlisinin sahip olduğu nüfuz kötüye kullanılarak,
- Silahla,
- Canavarca hisle.
“Silah” kavramı yalnız ateşli silahları değil; saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırıda kullanılmaya elverişli diğer şeyleri de kapsar (TCK ). Dolayısıyla olay sırasında eline alınan bir sopa veya şişe de somut olayda silah sayılabilir.
Yaralama ağır sonuç doğurursa ne olur?
Kanun, yaralamanın mağdurda bıraktığı kalıcı etkiye göre cezayı ayrıca artırır (TCK ):
- Bir kat artırım (m.87/1): Duyu veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum ya da gebe kadında erken doğum. Bu hâlde verilecek ceza, basit hâlde dört yıldan, nitelikli hâllerde altı yıldan az olamaz.
- İki kat artırım (m.87/2): İyileşmesi olanaksız hastalık veya bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği ya da gebe kadında çocuğun düşmesi. Bu hâlde ceza, basit hâlde altı yıldan, nitelikli hâllerde dokuz yıldan az olamaz.
- Kemik kırığı veya çıkık (m.87/3): Ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır.
- Ölüm (m.87/4): Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, basit hâlde on yıldan on dört yıla, nitelikli hâllerde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.
Kasten yaralama şikâyete bağlı mıdır?
Yalnız basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama şikâyete bağlıdır (TCK ). Bu hâlde şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunmazsa yapılamaz; bu süre zamanaşımı süresini geçemez (TCK , 2). Şikâyete bağlı hâlde mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürür; ancak vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK , 6).
Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralama ile nitelikli hâller şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma yapar ve k kendiliğinden davayı düşürmez.
Kasten yaralamada uzlaştırma
Kanun, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kasten yaralamayı (TCK m.86’nın üçüncü fıkrası hariç ve m.88) kapsamında saymıştır (CMK ). Buna göre basit yaralama ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada, kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK ). Nitelikli hâller (TCK ) listenin dışında bırakılmıştır. Listede TCK m.87 ayrıca anılmaz; ağır neticeli yaralamada uzlaştırma yoluna gidilip gidilemeyeceği, neticenin bağlandığı temel fiilin 86. maddenin hangi fıkrasına girdiğine göre somut olayda değerlendirilmelidir.
Uzlaştırmada bilinmesi gereken başlıca kurallar şunlardır:
- Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK ).
- Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz; ancak diğer suç kapsamındaysa uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK ).
- Müzakerelerdeki açıklamalar hiçbir davada delil olarak kullanılamaz (CMK ).
- Edim bir defada yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK ).
- Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa tekrar uzlaştırmaya gidilemez (CMK ).
Cezayı etkileyen diğer durumlar
- Haksız tahrik: Fail, haksız bir fiilin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında hareket etmişse ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir (TCK ). Tahrikin varlığı ve derecesi somut olaya göre değerlendirilir.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa ve kanundaki şartlar varsa mahkeme HAGB kararı verebilir; bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve zararın tamamen giderilmesi gerekir (CMK , 6). Bu hükümler 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
- Ertelenme: İki yıl veya daha az süreli hapis cezası, kanundaki şartlarla ertelenebilir (TCK ).
Sık sorulan sorular
Tokat atmak kasten yaralama mıdır?
Kanun, vücuda acı vermeyi de yaralama sayar (TCK ). Etkisi basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeydeyse şikâyete bağlı ve daha hafif cezalı hâl uygulanır (TCK ).
Eşimin yaraladığını şikâyet etmezsem dava açılır mı?
Eşe veya boşanılan eşe karşı kasten yaralama nitelikli hâldir ve şikâyet aranmaz (TCK ). Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma yapar.
Şikâyetten vazgeçersem dava düşer mi?
Yalnız şikâyete bağlı hâlde, yani basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada düşer (TCK , ). Diğer hâllerde vazgeçme davayı kendiliğinden düşürmez.
Silahla yaralamada uzlaşma olur mu?
Hayır. Silahla yaralama TCK m.86/3 kapsamındadır ve üçüncü fıkra uzlaştırma listesinin dışında bırakılmıştır (CMK ).
Olay 2025’ten önce olduysa yeni cezalar mı uygulanır?
TCK m.86 ve m.87’deki cezalar 7550 sayılı Kanunla 4 Haziran 2025’te artırılmıştır. Suç tarihindeki kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK ); hangisinin lehe olduğu somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Dayanaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu , , , , , , , ,
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ,
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirme yerine geçmez.
Bu yazıda dayanılan maddeler
TCK · TCK · TCK · TCK · TCK · TCK · TCK · TCK · TCK · CMK · CMK
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup hukuki görüş ya da danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut bir uyuşmazlıkta olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.