7 dk okuma
Kısa cevap
Tehdit suçu, bir başkasını kendisinin veya bir yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinden bahisle korkutmaktır; cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK ). Malvarlığı bakımından büyük bir zarara uğratma ya da “sair bir kötülük” yapma tehdidi ise daha hafif bir hâldir ve yalnız mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırılır (TCK ). Tehdidin silahla, kimliği gizleyerek, imzasız mektupla veya birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi cezayı ağırlaştırır (TCK ). Basit tehdit, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kapsamındadır (CMK ).
Tehdit suçu nasıl oluşur?
Tehdit, karşıdaki kişinin huzurunu ve karar verme serbestisini hedef alan bir suçtur; bu nedenle kanunda “hürriyete karşı suçlar” arasında düzenlenmiştir. Suçun oluşması için tehdit edilen saldırının gerçekten yapılması gerekmez. Önemli olan, kişinin kendisine ya da yakınına bir kötülük yapılacağını bildiren ve onu korkutmaya elverişli bir söz veya davranışla karşılaşmasıdır.
Kanun, tehdidin konusuna göre iki ayrı hâl tanımlar (TCK ):
- Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırı tehdidi: “Seni öldürürüm”, “döverim” gibi sözlerle kişinin kendisine ya da yakınına yönelik saldırı bildirilmesi. Ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir. Bu suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
- Malvarlığına büyük zarar ya da sair kötülük tehdidi: Kişiyi malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağını veya ona başka bir kötülük edeceğini bildirmek. Bu hâlde ceza, mağdurun şikâyeti üzerine iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Tehdit sözlü olabileceği gibi yazılı mesaj, sesli ileti, sosyal medya mesajı ya da hareketle de yapılabilir. Kanun tehdidin hangi araçla yapıldığını sınırlamaz; aracın türü, aşağıda görüleceği üzere yalnız bazı hâllerde cezayı ağırlaştırır.
Nitelikli (ağırlaştırılmış) tehdit hâlleri
Tehdidin aşağıdaki yollardan biriyle işlenmesi hâlinde fail hakkında iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK ):
| Nitelikli hâl | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Silahla | Tehdit sırasında silah kullanılması | TCK m.106/2-a |
| Kimliği gizleyerek, imzasız mektupla veya özel işaretlerle | Failin kendisini tanınmayacak hâle koyması ya da kim olduğunu gizleyen bir yol kullanması | TCK m.106/2-b |
| Birden fazla kişiyle birlikte | Tehdidin birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi | TCK m.106/2-c |
| Suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanarak | Var olan veya var sayılan bir suç örgütünün yarattığı korkunun kullanılması | TCK m.106/2-d |
Tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçu işlenmişse, fail bu suçlardan dolayı ayrıca cezalandırılır (TCK ).
Tehdit şikâyete bağlı mıdır?
Bu sorunun cevabı tehdidin türüne göre değişir:
- Hayata, vücuda veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit maddede şikâyet şartına bağlanmamıştır (TCK , birinci cümle). Savcılık, suçu öğrendiğinde şikâyet aranmaksızın yapar.
- Malvarlığına büyük zarar ya da sair kötülük tehdidi ise yalnız mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırılır (TCK , son cümle).
- Nitelikli tehdit hâlleri de maddede şikâyete bağlanmamıştır (TCK ).
Şikâyete bağlı hâlde, şikâyet hakkı olan kişi fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve yapılamaz; bu süre dava zamanaşımı süresini geçemez (TCK ). , kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK ).
Şikâyet veya ihbar Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir; yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK , 5). Soruşturma sonunda kovuşturma evresinde suçun şikâyete bağlı olduğu anlaşılırsa, mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam olunur (CMK ).
Tehdit suçunda uzlaştırma
Uzlaştırma, ile mağdurun bir aracılığıyla anlaşmaya çalıştığı bir yoldur. Kanun, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın tehdit suçunun birinci fıkrasını uzlaştırma kapsamında saymıştır (CMK ). Buna göre basit tehdit hâllerinde, kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunursa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK ).
Nitelikli tehdit (TCK ) bu listede yer almaz. Ayrıca uzlaştırma kapsamındaki bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi hâlinde uzlaşma hükümleri uygulanmaz; ancak diğer suç kapsamındaysa, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK ). Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK ). Uzlaşma sonucunda edimin bir defada yerine getirilmesi hâlinde şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (CMK ). Sürecin ayrıntısı “Ceza hukukunda uzlaştırma” yazısındadır.
Uzlaştırma sürecinde mağdurun bilmesi gereken birkaç kural daha vardır:
- Uzlaştırmacı, belgelerin örneği kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK ).
- Müzakereler gizli yürütülür ve müzakere sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma ya da davada delil olarak kullanılamaz (CMK , ).
- Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK ).
- Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK ). Bu nedenle uzlaşma metnine tazminata ilişkin beklentilerin açıkça yazılması önemlidir.
Tehdit edildiğinizde izlenecek adımlar
- Güvenliğinizi önceleyin: Yakın ve ciddi bir tehlike varsa derhâl kolluğa başvurun. Aile içi ya da yakın ilişkideki tehditlerde koruma tedbirleri ayrıca istenebilir; bu konu “Aile içi şiddette koruma kararı” yazısında anlatılmıştır.
- Delilleri koruyun: Mesajları, arama kayıtlarını, sesli iletileri ve sosyal medya yazışmalarını silmeyin; tarih ve gönderen bilgisi görünecek şekilde saklayın.
- Tanıkları not edin: Sözlü tehditte olayı duyan kişilerin adlarını kaydedin.
- Tarihleri kaydedin: Şikâyete bağlı hâlde altı aylık süre, fiili ve faili öğrendiğiniz günden başlar (TCK ).
- Şikâyetinizi yapın: Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yazılı veya sözlü başvurun (CMK ).
- Uzlaştırma teklifini değerlendirin: Basit tehditte uzlaştırmacı size ulaşabilir; teklifi kabul edip etmeme kararınızı yedi gün içinde bildirmeniz gerekir (CMK ).
Sık sorulan sorular
Mesajla gelen tehdit de suç mudur?
Evet. Kanun tehdidin hangi araçla yapılacağını sınırlamaz (TCK ). Göndereni gizlenmiş ya da imzasız bir mesajla yapılan tehdit ise nitelikli hâl olarak daha ağır cezayı gerektirebilir (TCK ).
“Seni mahvederim” sözü hangi tehdit türüne girer?
Sözün hayata veya vücuda yönelik bir saldırıyı mı, yoksa malvarlığına zarar ya da başka bir kötülüğü mü anlattığı, sözün geçtiği bağlama göre belirlenir (TCK ). Bu ayrım şikâyet şartını ve cezayı değiştirdiği için somut olayda değerlendirilmelidir.
Şikâyetimi geri alırsam dava düşer mi?
Malvarlığına zarar veya sair kötülük tehdidi gibi şikâyete bağlı hâllerde vazgeçme davayı düşürür (TCK ). Hayata veya vücuda yönelik tehdit ile nitelikli tehdit maddede şikâyete bağlanmadığından, vazgeçme kendiliğinden davayı düşürmez.
Tehditte uzlaşma zorunlu mu?
Basit tehdit (TCK ) uzlaştırma kapsamındadır ve dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK , ). Taraflar uzlaşmayı kabul etmek zorunda değildir.
Birkaç kişinin birlikte yaptığı tehdit daha mı ağırdır?
Evet. Tehdidin birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi nitelikli hâldir ve iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasını gerektirir (TCK ). Bu hâl maddede şikâyete bağlanmamış, uzlaştırma listesine de alınmamıştır (CMK ).
Kadına karşı tehdidin cezası farklı mı?
Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdidin kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (TCK ).
Dayanaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ,
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ,
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirme yerine geçmez.
Bu yazıda dayanılan maddeler
TCK · TCK · CMK · CMK
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup hukuki görüş ya da danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut bir uyuşmazlıkta olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.