SÜREÇ HARİTALARI · AİLE HUKUKU
Çekişmeli boşanma:dilekçelerden kesinleşmeye
Eşlerin boşanmada ya da sonuçlarında anlaşamadığı davalar. Dilekçeler, ön inceleme, delillerin toplanması ve karar aşamalarından geçer.
Boşanma sebebini ve süreleri belirleyin
Kanun genel sebep olarak evlilik birliğinin temelden sarsılmasını, ayrıca zina, hayata kast ve onur kırıcı davranış, terk gibi özel sebepleri düzenler. Özel sebeplerin bazıları süreye bağlıdır.
Siz ne yaparsınız?
Hangi olaylara dayanacağınızı ve bunları hangi belgelerle, kimlerin tanıklığıyla gösterebileceğinizi listeleyin.
Süre Zina ve hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranış sebeplerinde dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde beş yıl geçmekle düşer.
Dikkat Affeden eşin bu özel sebebe dayanarak dava hakkı yoktur.
DAYANAK TMK m.161, TMK m.162, TMK m.166
Terk sebebine dayanılacaksa ihtar
Terk sebebi için ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hâkim ya da noter aracılığıyla yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir. İhtarda terk eden eşe iki ay içinde dönmesi bildirilir.
Siz ne yaparsınız?
İhtarı, terkin dördüncü ayı dolduktan sonra isteyin; ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açmayın.
Süre Ayrılık en az altı ay sürmeli; ihtar dördüncü ay bitmeden istenemez; ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
DAYANAK TMK m.164
Önceki dava reddedildiyse bir yıl kuralı
Boşanma davası reddedilip bu karar kesinleştikten sonra bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Siz ne yaparsınız?
Önceki ret kararının kesinleşme tarihini belgeleyin.
Süre Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesi gerekir.
DAYANAK TMK m.166/4
Dava dilekçesi, yetki ve geçici önlemler
Dava aile mahkemesinde açılır. Dava açılınca hâkim, dava süresince eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için geçici önlemleri kendiliğinden alır (tedbir nafakası gibi).
Siz ne yaparsınız?
Dilekçede olayları, delilleri ve taleplerinizi (velayet, nafaka, tazminat) açıkça yazın; tedbir talebinizi belirtin.
Süre Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yerin mahkemesidir.
Dikkat Yoksulluk nafakasının 'süresiz' bağlanmasına ilişkin ibare Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girecektir (TMK m.175, dipnot). Bu tarihten sonra verilecek kararlarda nafakanın süresi bakımından yeni bir düzenleme beklenebilir. Şiddet varsa koruma tedbirini boşanma davasını beklemeden ayrıca isteyebilirsiniz.
DAYANAK TMK m.168, TMK m.169, TMK m.174, TMK m.175
Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap
Dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf cevap verir, ardından taraflar birer kez daha yazılı beyanda bulunur.
Siz ne yaparsınız?
Size dava açıldıysa cevap dilekçenizi süresinde verin; karşı davanız varsa cevapla birlikte açılabilir.
Süre Cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır (gerekirse bir ayı geçmeyen ek süre verilebilir); cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için süre ikişer haftadır.
Dikkat Süresinde verilmeyen dilekçedeki savunma ve deliller yönünden ciddi kayıplar doğabilir.
DAYANAK HMK m.127, HMK m.136
Ön inceleme duruşması
Mahkeme uyuşmazlık konularını belirler, tarafları sulhe ve arabuluculuğa teşvik eder, eksik belgeler için süre verir.
Siz ne yaparsınız?
Dilekçenizde gösterdiğiniz ama henüz sunmadığınız belgeleri verilen kesin süre içinde sunun.
Süre Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde eksik belgeler sunulmalıdır.
Dikkat Kesin sürede sunulmayan delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılabilirsiniz.
DAYANAK HMK m.139
Tahkikat: tanıklar, raporlar, sosyal inceleme
Tanıklar dinlenir, kayıtlar getirtilir; çocuklar varsa uzman raporu alınabilir. Hâkim boşanma sebebini oluşturan olgulara vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış saymaz.
Siz ne yaparsınız?
Tanıklarınızın adreslerini verin, rapor size tebliğ edilince inceleyin.
Süre Bilirkişi raporuna karşı itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır.
Dikkat Eşlerin boşanma sebebine ilişkin ikrarları hâkimi bağlamaz.
DAYANAK HMK m.281, TMK m.184
Karar
Mahkeme boşanmaya ya da davanın reddine; velayet, kişisel ilişki, nafaka ve tazminata karar verir. Yalnız hüküm sonucu açıklanmışsa gerekçeli karar bir ay içinde yazılmalıdır.
Siz ne yaparsınız?
Gerekçeli kararın tebliğ tarihini not edin.
Süre Gerekçeli karar, hüküm sonucunun açıklanmasından itibaren bir ay içinde yazılmalıdır.
Dikkat Yoksulluk nafakasının 'süresiz' bağlanmasına ilişkin ibare Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girecektir (TMK m.175, dipnot). Bu tarihten sonra verilecek kararlarda nafakanın süresi bakımından yeni bir düzenleme beklenebilir.
DAYANAK HMK m.294/4, TMK m.174, TMK m.175, TMK m.182
Kanun yolları ve kesinleşme
Kararlara karşı istinafa, istinaf kararlarına karşı temyize başvurulabilir. Süresinde başvurulmazsa karar kesinleşir ve nüfusa işlenir.
Siz ne yaparsınız?
Karara itiraz edecekseniz süreyi tebliğ tarihinden hesaplayın.
Süre İstinaf ve temyiz süreleri, kararın tebliğinden itibaren ikişer haftadır.
- İstinafa başvurulursa → İstinaf ve temyiz: karardan sonra ne olur?
DAYANAK HMK m.345, HMK m.361
Kesinleşmeden sonra
Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar.
Siz ne yaparsınız?
Karar dışında kalan taleplerinizi bu süreyi gözeterek değerlendirin.
Süre Boşanmadan doğan dava hakları için zamanaşımı, kesinleşmeden itibaren bir yıldır.
Dikkat Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin taleplerin süresi ayrıca değerlendirilmelidir.
DAYANAK TMK m.178
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup hukuki görüş ya da danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut bir uyuşmazlıkta olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.