Hazine taşınmazında ecrimisil:ihbarname, düzeltme talebi ve dava

Ecrimisil nedir, kimden istenir?

EcrimisilEcrimisil, bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişiden istenen, haksız işgal tazminatıdır. Fuzuli şagil ise taşınmazı bu şekilde izinsiz kullanan kişidir. Özel kişiler arasındaki ecrimisil, mahkemede açılan bir davayla istenir ve ayrı bir yazıda anlatılmıştır. Hazine taşınmazlarında ise kanun idareye kendi işlemiyle ecrimisil belirleme ve tahsil etme yetkisi verir.

Devlet İhale Kanunu’na göre Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar, özel bütçeli idarelerin taşınmazları ile Vakıflar Genel Müdürlüğü ve mazbut vakıflara ait taşınmazlar gerçek veya tüzel kişilerce işgal edilirse, işgalciden ecrimisil istenir (2886 s.K. m.75). Kanun iki noktayı açıkça vurgular:

• Ecrimisil istenebilmesi için idarenin işgalden dolayı zarara uğramış olması gerekmez.
• İşgalcinin kusuru aranmaz (2886 s.K. m.75).

Kira sözleşmesi sona erdiği hâlde kullanım devam ederse, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir; yoksa ecrimisil alınır (2886 s.K. m.75; Yönetmelik m.85/3). Hazinenin paydaş olduğu taşınmazlarda ecrimisil, Hazine payına düşen miktar üzerinden istenir (Yönetmelik m.85/4).

Ecrimisil nasıl belirlenir?

1. Tespit: Hazine taşınmazlarının fiilî durumu idarece mahallinde tespit edilir ve bir Taşınmaz Tespit Tutanağı düzenlenir. Tutanakta işgalin başlangıç tarihi, işgal edilen yüzölçümü, işgalciler ve kullanım amacı gibi bilgiler yer alır (Yönetmelik m.84).
2. Takdir: İşgal tespit edilince, tespit tarihinden itibaren on beş gün içinde, tutanağa dayanılarak ve tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil belirlenir (Yönetmelik m.85/1).
3. Ölçütler: Komisyon; taşınmazın kullanım şekli, fiilî ve hukuki durumu, işgalcinin elde ettiği gelir, aynı yerdeki emsal kira bedelleri ve ecrimisiller, varsa kesinleşmiş yargı kararları ile ilgili kuruluşlardan alınan bilgileri dikkate alır (Yönetmelik m.85/2).
4. İhbarname: Belirlenen ecrimisil, takdir tarihinden itibaren on beş gün içinde düzenlenen ecrimisil ihbarnamesiyle işgalciye tebliğ edilir (Yönetmelik m.86/1).

İdare, ecrimisil işleminde kişi, işgal edilen alan veya yüzölçümünde maddi bir hata belirlerse bunu hangi aşamada olursa olsun kendiliğinden düzeltir ve yeni ihbarname tebliğ eder (Yönetmelik m.86/1).

İhbarname gelince hangi yollar var?

Düzeltme talebi (uygulamada “itiraz”), tebliğden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye dilekçeyle yapılır (Yönetmelik m.86/2). Talepler en geç otuz gün içinde komisyonca karara bağlanır ve sonuç, karar tarihinden itibaren on beş gün içinde düzenlenen Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesiyle bildirilir (Yönetmelik m.86/3).

İndirim kuralına dikkat: Yüzde yirmi indirim, otuz günlük süre içinde düzeltme talebinde bulunulmaması hâlinde uygulanır. Süre içinde itiraz edilip aynı süre içinde itirazdan kayıtsız şartsız vazgeçilmesi ya da açılan davadan yine bu süre içinde kayıtsız şartsız feragat edilmesi hâlinde de indirim korunur (Yönetmelik m.86/2). Peşin ödeme indirimi ise ödeme süresi içinde ödeme yapılmasına bağlıdır (Yönetmelik m.87/1).

Düzeltme talebi veya dava, idarenin kendiliğinden düzeltmesi gereken bir hataya (kişi, alan veya yüzölçüm hatası gibi) ilişkinse ve idare bu hatayı düzeltirse, açılan davadan kayıtsız şartsız feragat edilmesi hâlinde de yüzde yirmi indirim uygulanır (Yönetmelik m.86/3). Düzeltme taleplerini inceleyecek komisyonların kuruluş ve çalışma esasları Bakanlıkça belirlenir (Yönetmelik m.86/4).

Hangi noktalar itiraz konusu yapılabilir?

Düzeltme talebinde ya da davada aşağıdaki hususlar incelenebilir:

• Taşınmazın Hazineye ait olup olmadığı ve işgal edilen yerin sınırları.
• İşgal eden kişi: Ecrimisil fiilen kullanan kişiden istenir; tutanakta yanlış kişi gösterilmiş olabilir.
• İşgal edilen yüzölçümü ve kullanım amacı (Yönetmelik m.84/2).
• Süre: Ecrimisil tespit tarihinden geriye doğru beş yılı aşamaz (2886 s.K. m.75; Yönetmelik m.85/1). İşgalin başlangıç tarihi tutanakta nasıl belirlendi?
• Bedelin hesabı: Emsal kira bedelleri ve diğer ölçütlerin gerçekten dikkate alınıp alınmadığı (Yönetmelik m.85/2).

Bu itirazlar için tapu kaydı, kira sözleşmesi, eski ödemelere ait belgeler, fotoğraflar ve kullanım başlangıcını gösteren her türlü kayıt önemlidir.

Dava açmak ödemeyi durdurur mu?

Ecrimisil ihbarnamesi idarenin tek taraflı bir işlemidir; hukuka aykırı olduğu düşünülen idari işlemlere karşı menfaati ihlal edilenler iptal davası açabilir (İYUK m.2/1-a). Dava açma süresi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Düzeltme talebinde bulunulmuşsa sürenin hangi ihbarnameye göre hesaplanacağı somut durumda dikkatle değerlendirilmelidir.

Dava açılması, kural olarak dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartları birlikte gerçekleşirse yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27/2). Süresinde rızaen ödenmeyen ecrimisil, dava açma süreleri geçtikten sonra 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilmek üzere vergi dairelerine gönderilir (Yönetmelik m.87/3; 2886 s.K. m.75).

Ödemek kullanma hakkı verir mi?

Hayır. Ecrimisilin ödenmesi, taşınmazı kullanmaya devam etme hakkı vermez; tahliye sağlanamamış olması da aynı taşınmaz için sonraki dönemler için yeniden ecrimisil istenmesine engel değildir (Yönetmelik m.88). İşgal edilen taşınmaz, idarenin talebi üzerine mülki amirce en geç on beş gün içinde tahliye ettirilerek idareye teslim edilir (2886 s.K. m.75). Kullanıma devam etmek isteyen kişinin kiralama gibi yasal bir yol olup olmadığını ayrıca araştırması gerekir.

Sık sorulan sorular

Ecrimisil kaç yıl geriye gidebilir?

Tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıl (2886 s.K. m.75; Yönetmelik m.85/1).

İtiraz süresi ne kadar?

Ecrimisil ihbarnamesinin tebliğinden itibaren otuz gün içinde idareye düzeltme talebinde bulunulabilir (Yönetmelik m.86/2). Dava açma süresi ise özel süre yoksa altmış gündür (İYUK m.7).

İtiraz edersem indirimi kaybeder miyim?

İtiraz edilmemesi hâlinde yüzde yirmi indirim uygulanır (2886 s.K. m.75). Otuz günlük süre içinde itirazdan veya davadan kayıtsız şartsız vazgeçilirse indirim yine uygulanır (Yönetmelik m.86/2).

Taksitle ödeyebilir miyim?

Ödeme güçlüğünü yazılı olarak bildirirseniz en az yüzde yirmi beşi peşin, kalanı en fazla üç yıl içinde taksitle ödenebilir; kalan kısma kanuni faiz uygulanır (Yönetmelik m.87/1).

Ecrimisili ödersem taşınmazda kalabilir miyim?

Hayır; ödeme kullanım hakkı vermez (Yönetmelik m.88). Taşınmaz, idarenin talebiyle mülki amirce tahliye ettirilebilir (2886 s.K. m.75).

Dayanaklar

• 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m.75
• Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik m.84, m.85, m.86, m.87, m.88
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, m.7, m.27

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirme yerine geçmez.