Sınav sonucuna itiraz ve iptal davası:on günlük süre

Hangi sınavlar on günlük süreye tabidir?

İdariİdari Yargılama Usulü Kanunu, merkezî sınavlar için ayrı ve hızlı bir yargılama usulü öngörür. Bu usul, Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ve sınav sonuçları hakkında açılan davalarda uygulanır (İYUK m.20/B/1).

Bu iki kurum dışındaki idarelerin yaptığı sınavlarda (örneğin bir kurumun kendi yaptığı yazılı veya sözlü sınav ya da bir üniversitenin ders sınavı) bu özel usul değil, genel kural uygulanır: dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7/1). Bu nedenle ilk iş, sınavı hangi kurumun yaptığını tespit etmektir.

ÖSYM’ye itiraz nasıl yapılır?

ÖSYM sınavlarında sınav sorularına ve sınav sonuçlarına itirazlar, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun ivedi yargılamaya ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ilgili kılavuzlarda belirtilen süreler içinde doğrudan ÖSYM Başkanlığına yapılır; itirazlarla ilgili işlemlerde Başkanlık kayıtları esas alınır (6114 s.K. m.8/4). İtiraz süresi kanunda sabit bir gün sayısı olarak değil, her sınavın kılavuzunda belirlenir; bu yüzden başvurduğunuz sınavın kılavuzunu saklamanız ve itiraz takvimini oradan izlemeniz gerekir.

Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sonuçların duyurulması ÖSYM’nin internet sayfasında yapılır ve bu duyurular adaylara tebliğ hükmündedir (6114 s.K. m.7/5). Yani ayrıca bir yazı gelmesini beklemek, süre kaybına yol açabilir.

Bir soru, ÖSYM ya da mahkeme tarafından iptal edilirse, iptal edilen sorular değerlendirme dışı bırakılır ve geçerli soruların puan değeri yeniden saptanarak puanlama yapılır (6114 s.K. m.7/2).

On günlük süre neden kritik?

On günlük süre, idari yargıdaki en kısa dava açma sürelerinden biridir. Üstelik genel kuralın aksine, idareye yapılan başvuru bu süreyi durdurmaz (İYUK m.20/B/1-b). Bu iki özellik birlikte şu sonucu doğurur:

1. ÖSYM’ye kılavuzdaki itiraz başvurusunu yapmanız, dava süresinin işlemesini kendiliğinden engellemez.
2. İtirazınızın sonucunu beklerken dava süresi dolabilir.
3. Bu nedenle itiraz ve dava takvimini aynı anda planlamak, gerektiğinde itirazın sonucunu beklemeden dava açmak gerekir.

Hangi işlemin dava konusu yapılacağı (soru, cevap anahtarı, puan ya da yerleştirme sonucu) ve sürenin hangi duyurudan itibaren hesaplanacağı, somut sınavın takvimine göre dikkatle belirlenmelidir.

Dava nasıl görülür?

Merkezî sınav davalarında yargılama hızlandırılmıştır (İYUK m.20/B/1):

• Yedi gün içinde ilk inceleme yapılır ve dilekçe tebliğe çıkarılır.
• İdarenin savunma süresi üç gündür; bir defaya mahsus en fazla üç gün uzatılabilir.
• Dosya tamamlandıktan itibaren en geç on beş gün içinde karar verilir.
• Nihai karara karşı tebliğden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir; temyiz istemi en geç on beş gün içinde karara bağlanır.

İptal davası, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırılığı iddiasıyla açılır (İYUK m.2/1-a). Sınav davalarında ileri sürülebilecek iddialara örnek olarak bir sorunun birden fazla doğru cevabının bulunması, hiç doğru cevabının bulunmaması, sınav kapsamı dışında kalması ya da puan hesaplamasında hata yapılması sayılabilir. İddianın kaynak, ders kitabı veya uzman görüşüyle desteklenmesi önemlidir.

Kanun, ÖSYM’nin sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerinin güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık ve bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılmasını öngörür (6114 s.K. m.7/1). Dava dilekçesinde, ileri sürülen hatanın bu ilkelerden hangisini zedelediğinin gösterilmesi iddianın çerçevesini netleştirir. Sınavlarda her soru için güçlük ve ayırt edicilik özelliklerine göre farklı puan değeri belirlenebileceği de puan hesabına ilişkin itirazlarda göz önünde tutulmalıdır (6114 s.K. m.7/3).

Yürütmenin durdurulması ve kararın etkisi

Dava açılması işlemin uygulanmasını durdurmaz; yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte aranır (İYUK m.27/1-2). Sınav sonuçlarına bağlı yerleştirme ve atama takvimleri hızlı ilerlediğinden, bu talebin dava dilekçesinde yer alması önemlidir. Merkezî sınav davalarında yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen kararlara itiraz edilemez (İYUK m.20/B/1-d).

Bu davalarda verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararları, söz konusu sınava katılan kişilerin lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanır (İYUK m.20/B/2). Yani bir sorunun iptali, yalnızca dava açan adayı değil, o sınava katılan diğer adayları da lehe etkileyebilir. İdare, mahkeme kararlarının gereğine göre gecikmeksizin işlem tesis etmekle yükümlüdür (İYUK m.28/1).

Adım adım yapılacaklar

1. Sınavı kimin yaptığını belirleyin. MEB ya da ÖSYM ise on günlük süre; diğer kurumlar ise altmış günlük süre uygulanır (İYUK m.20/B, m.7).
2. Kılavuzu ve duyuruları kaydedin. Duyuruların tebliğ hükmünde olduğunu unutmayın (6114 s.K. m.7/5).
3. Kılavuzdaki sürede ÖSYM’ye itiraz edin (6114 s.K. m.8/4).
4. İtirazın sonucunu beklerken dava süresini takip edin. Başvuru süreyi durdurmaz (İYUK m.20/B/1-b).
5. İddianızı belgeleyin. Hatalı soru ya da puanlama için kaynak gösterin.
6. Yürütmenin durdurulmasını isteyin. Yerleştirme ya da atama takvimini dilekçede açıkça belirtin (İYUK m.27).
7. Yetkili mahkemeyi belirleyin. Kural olarak işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.32/1).

Sık sorulan sorular

ÖSYM sınav sonucuna karşı dava açma süresi ne kadar?

On gündür (İYUK m.20/B/1-a). Sınav duyurularının internet sayfasında yapıldığı ve tebliğ hükmünde olduğu göz önünde tutulmalıdır (6114 s.K. m.7/5).

ÖSYM’ye itiraz ettim; cevabı bekleyebilir miyim?

Merkezî sınav davalarında idareye başvurunun dava süresini durdurduğu genel kural uygulanmaz (İYUK m.20/B/1-b). İtirazın sonucunu beklerken dava süresi dolabilir.

Bir soru iptal edilirse puanım nasıl hesaplanır?

İptal edilen sorular değerlendirme dışı bırakılır ve geçerli soruların puan değeri yeniden saptanır (6114 s.K. m.7/2).

Üniversitemdeki ders sınavı notuna karşı da on gün mü?

Hayır. On günlük süre yalnızca MEB ve ÖSYM’nin merkezî ve ortak sınavlarına ilişkindir (İYUK m.20/B). Diğer sınavlarda, önce kurumun kendi itiraz yolu izlenebilir; dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7).

Mahkemenin kararına karşı istinaf yolu var mı?

Hayır. Merkezî sınav davalarında nihai kararlara karşı istinaf değil, tebliğden itibaren beş gün içinde doğrudan temyiz yoluna başvurulur (İYUK m.20/B/1-f).

Dayanaklar

• 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun m.7, m.8
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, m.7, m.11, m.20/B, m.27, m.28, m.32

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirme yerine geçmez.