Tam yargı davası

İdare mahkemesi (vergi mahkemesinin görevine girenler ve ilk derecede Danıştayda çözülecekler dışında). Tam yargı davası, idari eylem ve işlemlerden kişisel hakları doğrudan zarar görenlerce açılır; idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

DAYANAK 2576 s.K. m.5/1-b; İYUK m.2/1-b; Anayasa m.125 (son fıkra)

İdari sözleşmelerden doğanlar dışındaki tam yargı davalarında sırasıyla: zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözmeye yetkili mahkeme; zarar bayındırlık, ulaştırma gibi bir hizmetten ya da idarenin bir eyleminden doğmuşsa hizmetin görüldüğü ya da eylemin yapıldığı yer; diğer hâllerde davacının ikametgâhı idare mahkemesi. Kamu görevlilerinin özlük ve parasal haklarıyla ilgili davalarda ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesi. İmar, kamulaştırma, ruhsat gibi taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer kuralının bu sırayla ilişkisi için uygulamaya bakın. Yetki kamu düzenindendir.

DAYANAK İYUK m.36, m.33/3, m.34/1, m.32/2

Dava şartı değil

İdari uyuşmazlıktır; arabuluculuk yalnız özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanır.

DAYANAK 6325 s.K. m.1/2

• İdari eylemde: eylemin yazılı bildirim ya da başka yolla öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvuru; istek kısmen ya da tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğini izleyen günden, otuz gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava.

  DAYANAK İYUK m.13/1

• Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde altmış gün.

  DAYANAK İYUK m.7/1

• İdari işlemde: doğrudan tam yargı davası ya da iptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir; ya da önce iptal davası açılıp kararın (kanun yoluna gidilirse son kararın) tebliğinden ya da işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir.

  DAYANAK İYUK m.12

• İdari eylemden doğan zararda dava açmadan önce ilgili idareye başvuru zorunludur.

  DAYANAK İYUK m.13/1

• İdari işlemden doğan zararda idareye başvuru isteğe bağlıdır; İYUK m.11 uyarınca başvurma hakkı saklıdır.

  DAYANAK İYUK m.12

Uyuşmazlık konusu miktar belli bir değerle ilgilidir; karar ve ilam harcı nispi (tarifenin mahkeme harçları bölümü idari davaları da sayar).

DAYANAK 492 s. Harçlar K. (1) sayılı tarife A/III-1-a

• Eylem mi işlem mi ayrımı yolu belirler: eylemde önce idareye başvuru zorunludur, işlemde doğrudan dava açılabilir (İYUK m.12, m.13/1).

• Dilekçede uyuşmazlık konusu miktar gösterilir (İYUK m.3/2-d).

• Görevsiz adli yargıya açılan tam yargı davası görev yönünden reddedilirse, idari yargıda açılacak davada idareye başvuru şartı aranmaz (İYUK m.13/2).

• Kamu görevlisinin yetkisini kullanırken işlediği kusurdan doğan tazminat davası görevliye değil idareye karşı açılır (Anayasa m.129/5; 657 s.K. m.13/1).