Bağlı kredi:satıcı ile banka birlikte sorumlu mu?

Bağlı kredi nedir, sıradan krediden farkı ne?

TüketiciTüketici kredisi sözleşmesi, kredi verenin tüketiciye faiz ya da benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği sözleşmedir (6502 s.K. m.22/1). Bu sözleşme yazılı ya da mesafeli olarak kurulmadıkça geçerli olmaz (6502 s.K. m.22/3).

Sıradan bir ihtiyaç kredisinde para tüketiciye verilir; tüketici onu dilediği gibi harcar. Satıcıyla yaşanan sorun bankayı ilgilendirmez. Bağlı kredide ise kredi belirli bir alışverişe “bağlanmıştır”: kredi yalnız o mal ya da hizmet için verilir ve iki sözleşme ekonomik bakımdan birbirinin parçasıdır. Kanun bu nedenle satıştaki aksaklığın sonuçlarını kredi verene de yansıtır.

Ekonomik birlik ne zaman var sayılır?

Kanun ekonomik birliğin varlığını üç durumdan en az birine bağlar (6502 s.K. m.30/2):

Örneğin mağazada ya da satış noktasında, satıcının aracılığıyla imzalanan ve ürünün adını taşıyan bir kredi sözleşmesi bu ölçütlerden en az birini karşılayabilir (6502 s.K. m.30/2-b, c). Somut bir kredinin bu ölçütleri karşılayıp karşılamadığı, sözleşme metni ve kredinin nasıl kurulduğu incelenerek değerlendirilmelidir.

Mal teslim edilmezse ya da ayıplı çıkarsa ne olur?

Malın ayıplı olduğu anlaşılırsa tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçebilir (6502 s.K. m.11/1). Bağlı kredide kredi verenin satıcıyla birlikte sorumluluğu ise bu hakların ikisiyle sınırlıdır: sözleşmeden dönme ve bedelden indirim (6502 s.K. m.30/4).

• Bedelden indirim seçilirse: Bağlı kredi de aynı oranda indirilir ve ödeme planı buna göre değiştirilir (6502 s.K. m.30/4).
• Sözleşmeden dönülürse: Tüketicinin o güne kadar yaptığı ödemelerin iadesinden satıcı, sağlayıcı ve kredi veren müteselsilen sorumludur (6502 s.K. m.30/4).
• Sınır: Kredi verenin sorumluluğu, mal teslim edilmemişse sözleşmede yazılı teslim tarihinden, teslim edilmişse teslim tarihinden itibaren, kullanılan kredi miktarıyla sınırlı olmak üzere bir yıldır (6502 s.K. m.30/4).

Bu bir yıllık dönem, kredi verene yönelik talebin zamanında ileri sürülmesi bakımından önemlidir. Sorun ortaya çıktığında beklemeden harekete geçmek gerekir.

Satıştan cayarsam kredi ne olur?

Tüketici mal ya da hizmet sözleşmesinden cayarsa ve cayma bildirimini cayma süresi içinde ayrıca kredi verene de yöneltirse, bağlı kredi sözleşmesi de herhangi bir tazminat ya da cezai şart ödeme yükümlülüğü olmadan sona erer (6502 s.K. m.30/3). Örneğin internetten yapılan bir alışverişte tüketici, on dört gün içinde gerekçesiz cayma hakkına sahiptir (6502 s.K. m.48/4). Cayma bildirimi yalnız satıcıya gönderilir, kredi verene gönderilmezse kredinin kendiliğinden sona ermesi bakımından sorun çıkabilir.

Bundan ayrı olarak tüketici, kredi sözleşmesinin kendisinden de on dört gün içinde gerekçesiz ve cezai şart ödemeden cayabilir (6502 s.K. m.24/1). Krediden yararlanılmışsa tüketici, anaparayı ve kullanım tarihinden geri ödeme tarihine kadar işleyen faizi, cayma bildiriminden sonra en geç otuz gün içinde geri öder; bu sürede ödeme yapılmazsa krediden cayılmamış sayılır (6502 s.K. m.24/3).

Devre tatil ve uzun süreli tatil sözleşmelerinde de aynı mantık vardır: bedel satıcıyla kredi veren arasındaki anlaşmaya dayanarak kredi verence karşılanıyorsa, cayma bildiriminin süresi içinde kredi verene de yöneltilmesiyle bağlı kredi sona erer (6502 s.K. m.50/7).

Konut alımında bağlı kredi

Konut finansmanında da benzer bir düzen vardır. Konut hiç ya da gereği gibi teslim edilmezse ve tüketici 6502 s.K. m.11’deki seçimlik haklardan birini kullanırsa, satıcı ile konut finansmanı kuruluşu müteselsilen sorumludur; kuruluşun sorumluluğu, konut teslim edilmemişse sözleşmede belirtilen teslim tarihinden, teslim edilmişse teslim tarihinden itibaren, kullanılan kredi miktarıyla sınırlı olmak üzere bir yıldır (6502 s.K. m.35/2). Kredinin başka kuruluşlara devredilmesi, krediyi veren kuruluşun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (6502 s.K. m.35/3). Ön ödemeli konut satışında konut bağlı krediyle alınıyorsa, bağlı kredi sözleşmesi on dört günlük cayma süresi sonunda yürürlüğe girer ve bu süre içinde tüketiciden faiz, komisyon ve benzeri adlarla masraf istenemez (6502 s.K. m.43/2). Ayrıntılar konut finansmanı yazımızdadır.

Ne yapmalı? Adım adım

1. Kredi sözleşmesini inceleyin. Alınan mal ya da hizmet sözleşmede yazıyor mu, kredi satıcının aracılığıyla mı kuruldu? Bu, ekonomik birliğin varlığını gösterir (6502 s.K. m.30/2).
2. Hakkınızı seçin. Teslim edilmeyen ya da ayıplı malda, kredi vereni de sorumlu tutabilmek için sözleşmeden dönme ya da bedelden indirim hakkını kullanın (6502 s.K. m.30/4).
3. Bildirimi iki tarafa yapın. Satıcıya ve kredi verene yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla (e-posta, kısa mesaj gibi kayıt bırakan araçlar) bildirimde bulunun (6502 s.K. m.3/1-f). Cayma söz konusuysa bildirimin cayma süresi içinde kredi verene de ulaşması gerekir (6502 s.K. m.30/3).
4. Süreyi izleyin. Kredi verenin sorumluluğu bir yıllık dönemle sınırlıdır (6502 s.K. m.30/4).
5. Uyuşmazlık çözülemezse başvurun. Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (6502 s.K. m.68/1). Bu sınır her yıl yeniden belirlenir; güncel tutar için sitedeki Parasal Sınırlar sayfasına bakın. Sınırın üstündeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür (6502 s.K. m.73/1); dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak dava şartıdır (6502 s.K. m.73/A).

Sık sorulan sorular

Telefonu mağazada krediyle aldım, telefon ayıplı çıktı; bankaya ödemeyi durdurabilir miyim?

Kanun tek taraflı ödeme durdurma hakkı tanımaz. Kredi bağlı krediyse ve sözleşmeden dönme ya da bedelden indirim hakkını kullanırsanız, satıcı ile kredi veren bu sonuçlardan birlikte sorumlu olur; indirim hâlinde kredi de indirilir (6502 s.K. m.30/4).

İhtiyaç kredisi çekip parayla mağazadan alışveriş yaptım; bu bağlı kredi mi?

Kredi veren ile satıcı arasında belirli bir malın tedarikine ilişkin anlaşma yoksa ve malı siz seçip bedelini ödediyseniz, bu kredi bağlı kredi sayılmaz (6502 s.K. m.30/5). Bu durumda satıcıya karşı haklarınız saklıdır, ancak kredi veren satıştan sorumlu olmaz.

Bankanın sorumluluğu sınırsız mı?

Hayır. Kredi verenin sorumluluğu kullanılan kredi miktarıyla sınırlıdır ve teslim tarihinden (teslim yoksa sözleşmede yazılı teslim tarihinden) itibaren bir yıldır (6502 s.K. m.30/4).

Satıştan caydım ama yalnız satıcıya yazdım; kredi de sona erer mi?

Kanun, bağlı kredinin tazminatsız sona ermesi için cayma bildiriminin cayma süresi içinde ayrıca kredi verene de yöneltilmesini arar (6502 s.K. m.30/3). Süre dolmadan kredi verene de bildirim yapılmalıdır.

Krediden ayrıca cayabilir miyim?

Evet. Tüketici kredisi sözleşmesinden on dört gün içinde gerekçesiz ve cezai şart ödemeden cayılabilir; kullanılan anapara ve işleyen faiz otuz gün içinde geri ödenir (6502 s.K. m.24).

Dayanaklar

• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.3, m.11, m.22, m.24, m.30, m.35, m.43, m.48, m.50, m.68, m.73, m.73/A.
• Metinler 13.11.2026 tarihinde güncel hâliyle Mevzuat Bilgi Sistemi kaynaklı uçtan çekilmiştir.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirme yerine geçmez.